Phòng tuyến sông Như Nguyệt – Dòng sông của lịch sử và khí phách Đại Việt
Di tích Phòng tuyến sông Như Nguyệt trên địa bàn xã Đa Phúc là địa danh lịch sử tiêu biểu, gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược năm 1077 dưới sự chỉ huy của danh tướng Lý Thường Kiệt.
(Thứ trưởng Bộ VHTT &DL Hồ An Phong cùng du khách tham quan, chụp ảnh lưu niệm tại di tích phòng tuyến sông Như Nguyệt)
Cách đây hơn 9 thế kỷ, trên dòng sông Như Nguyệt (nay là sông Cầu), quân và dân Đại Việt đã thiết lập một hệ thống phòng thủ quy mô, kết hợp chặt chẽ giữa địa thế tự nhiên và nghệ thuật quân sự đặc sắc. Tại bờ Nam con sông, phòng tuyến được xây dựng với lũy đất chạy dài theo bờ sông; phía ngoài đóng cọc tre nhiều lớp; dưới bãi sông bố trí hố chông ngầm; đồng thời tổ chức lực lượng thủy quân và bộ binh phối hợp nhịp nhàng, tạo thành thế trận phòng ngự kiên cố, vững chắc.
Việc lựa chọn sông Như Nguyệt làm chiến tuyến thể hiện tầm nhìn chiến lược và tài thao lược của vị tướng tài ba triều Lý. Dòng sông rộng, địa hình bãi bồi thuận lợi cho bố trí trận địa, kết hợp cùng sự am hiểu địa phương đã biến thiên nhiên thành một phần của thế trận bảo vệ quốc gia. Đây là minh chứng sinh động cho nghệ thuật quân sự đặc sắc của dân tộc ta trong lịch sử giữ nước.
Đa Phúc ngày nay chính là một phần quan trọng trong tuyến phòng thủ lịch sử ấy. Không chỉ có quân đội triều đình, mà còn có sự tham gia tích cực của Nhân dân địa phương trong việc đắp lũy, vận chuyển lương thảo, hỗ trợ chiến trận. Sự đồng lòng của quân dân đã góp phần làm nên chiến thắng, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt, khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc từ hơn 9 thế kỷ trước.
Đỉnh cao tinh thần của chiến tuyến Như Nguyệt chính là bài thơ thần “Nam quốc sơn hà” - áng hùng văn bất hủ được xem như bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Lời thơ vang lên giữa không gian chiến trận năm xưa không chỉ có ý nghĩa động viên quân sĩ mà còn là lời khẳng định đanh thép về chủ quyền quốc gia, về ý chí bảo vệ non sông của dân tộc Việt Nam.
Ngày nay, khu vực phòng tuyến thuộc xã Đa Phúc vẫn giữ được không gian cảnh quan ven sông xanh mát, thanh bình. Di tích trở thành điểm đến giáo dục truyền thống ý nghĩa, nơi các nhà trường tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm, giúp thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử ngay tại không gian diễn ra sự kiện. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch gắn với giáo dục lịch sử, tham quan sinh thái và trải nghiệm cộng đồng theo định hướng du lịch xanh, bền vững.
(Các em học sinh hào hứng tham gia trải nghiệm “tiết học di tích” cùng giáo viên ngay tại phòng tuyến sông Như Nguyệt)
Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích Phòng tuyến sông Như Nguyệt không chỉ nhằm gìn giữ một địa chỉ đỏ của lịch sử dân tộc, mà còn góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước và khơi dậy niềm tự hào trong mỗi người dân Đa Phúc hôm nay.
Trên mảnh đất này, cách đây hơn 9 thế kỷ, ý chí độc lập và tinh thần quật cường của dân tộc đã được khẳng định bằng trí tuệ, bản lĩnh và sự đồng lòng của quân dân Đại Việt. Hôm nay, trong hành trình xây dựng và phát triển quê hương, những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc cho các thế hệ mai sau.
Di tích Phòng tuyến sông Như Nguyệt vì thế là biểu tượng lịch sử bền vững của khí phách Đại Việt - nơi truyền thống được trân trọng, ký ức được gìn giữ và tương lai được xây dựng trên nền tảng của niềm tự hào dân tộc.