Trong thời gian qua, việc triển khai chương trình “Tiết học di tích” trên địa bàn xã đã tạo chuyển biến rõ nét trong công tác giáo dục truyền thống, từng bước đưa di sản văn hóa trở thành “lớp học sống” gần gũi, sinh động đối với học sinh.

Thực hiện kế hoạch của UBND xã, trong tháng 4/2026, phòng Văn hóa - Xã hội đã phối hợp cùng các nhà trường trên địa bàn tổ chức thành công 16 tiết học di tích tại 05 di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của địa phương. Chương trình được triển khai với sự tham gia đông đảo, tích cực của học sinh đến từ 14 trường Tiểu học và Trung học cơ sở; đồng thời nhận được sự hưởng ứng, phối hợp trách nhiệm của Ban Giám hiệu, giáo viên và các lực lượng hỗ trợ đã góp phần tạo nên không khí học tập sôi nổi, lan tỏa rộng khắp trên địa bàn.

Hoạt động góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng gắn lý thuyết với trải nghiệm thực tiễn, qua đó nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống, đồng thời tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức, thái độ và tình cảm của học sinh đối với lịch sử, văn hóa quê hương.

Rời khỏi không gian lớp học quen thuộc, học sinh được “bước vào lịch sử” khi trực tiếp học tập tại các di tích như Đình Tiên Tảo, Đền Bà Xuân Lai, Đình Kim Thượng, Đình - Chùa - Văn chỉ Ngô Đạo và khu vực phòng tuyến sông Như Nguyệt. Mỗi điểm đến không chỉ là nơi lưu giữ ký ức quá khứ mà còn trở thành một “bảo tàng sống”, nơi những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương được tái hiện chân thực, gần gũi.

Không chỉ dừng lại ở những buổi học trải nghiệm, “Tiết học di tích” đang dần mở ra một cách tiếp cận mới trong giáo dục - nơi lịch sử không chỉ nằm trên trang sách mà còn hiện hữu trong từng không gian, từng câu chuyện và trong chính cảm nhận của học sinh. Việc được tận mắt quan sát, trực tiếp trải nghiệm và lắng nghe thuyết minh đã giúp các em cảm nhận sâu sắc hơn về truyền thống dân tộc, từ đó khơi dậy niềm tự hào và tình yêu quê hương một cách tự nhiên.

Các tiết học diễn ra trong không khí sôi nổi, hào hứng. Những hình thức tổ chức linh hoạt như thuyết minh di tích, trò chơi tìm hiểu lịch sử, thi trắc nghiệm, hoạt động nhóm, trình bày kết quả… không chỉ làm phong phú bài học mà còn tạo điều kiện để học sinh chủ động khám phá, tự tin thể hiện và gắn kết kiến thức với thực tiễn.

Điểm nổi bật làm nên thành công của chuỗi tiết học chính là phương pháp giáo dục chủ động, sáng tạo, lấy học sinh làm trung tâm. Thay vì tiếp cận theo lối học truyền thống, các em được trực tiếp tham gia vào quá trình tìm hiểu, khám phá di tích thông qua quan sát thực địa, thu thập thông tin, thảo luận nhóm và trình bày kết quả.

Trong từng hoạt động, học sinh không còn là người tiếp nhận kiến thức một chiều mà trở thành chủ thể của quá trình học tập, tự mình đặt câu hỏi, tìm lời giải và chia sẻ hiểu biết. Chính sự chủ động ấy đã giúp bài học lịch sử trở nên gần gũi, dễ tiếp cận và giàu sức hấp dẫn hơn, đồng thời góp phần bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức trân trọng các giá trị di sản văn hóa.

Từ những tư liệu thu thập được, học sinh cùng nhau xây dựng nội dung thuyết trình, tham gia trao đổi, phản biện ngay tại không gian di tích. Qua đó, không chỉ kiến thức được củng cố mà các kỹ năng như làm việc nhóm, tư duy logic, giao tiếp và thuyết trình cũng được hình thành, phát triển một cách tự nhiên, từng bước nâng cao năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Tại khu vực phòng tuyến sông Như Nguyệt, bài học lịch sử được “hiện thực hóa” ngay trên địa hình thực tế. Học sinh trực tiếp quan sát, xây dựng sơ đồ mô phỏng phòng tuyến và tham gia các hoạt động trải nghiệm, qua đó tiếp cận trực quan cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1077 cùng vai trò của danh tướng Lý Thường Kiệt.

Trong khi đó, tại Đình - Chùa - Văn chỉ Ngô Đạo, học sinh được khám phá chiều sâu văn hóa và truyền thống hiếu học của địa phương thông qua câu chuyện về Tiến sĩ Vương Hoành. Việc tham gia dâng hương, ghi chép tư liệu và chia sẻ cảm nhận ngay tại không gian di tích không chỉ giúp các em tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng mà còn khơi dậy ý thức trân trọng, gìn giữ các giá trị lịch sử - văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Trải nghiệm “hướng dẫn viên nhí”: Điểm nhấn sáng tạo. Một trong những nội dung tạo dấu ấn nổi bật của chương trình là hoạt động trải nghiệm “em làm hướng dẫn viên du lịch”. Thông qua hoạt động này, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng thuyết trình, giao tiếp và khả năng lan tỏa giá trị di sản một cách chủ động, tự tin.

Tại Đình Tiên Tảo, học sinh tìm hiểu về Đức Thánh Tam Giang (Trương Hống, Trương Hát), thiết kế “cẩm nang du lịch” và trực tiếp thuyết minh về di tích; đồng thời trải nghiệm múa sinh tiền và các trò chơi lịch sử, tạo nên không khí học tập sôi nổi.

Tại Đình Kim Thượng, học sinh khám phá kiến trúc chữ Đinh thời Lê Trung Hưng và tìm hiểu tục kết chạ hơn 400 năm giữa thôn Kim Thượng và thôn Châu Lỗ. Thông qua thử thách “hướng dẫn viên nhí”, các em rèn luyện khả năng chắt lọc thông tin, diễn đạt mạch lạc và tự tin giới thiệu giá trị di tích.

Đặc biệt, tại Đền Bà Xuân Lai, học sinh được tìm hiểu lịch sử hình thành di tích và trực tiếp tham gia trải nghiệm nghi lễ Kéo mỏ - một nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của địa phương. Từ việc quan sát, ghi chép đến tham gia thực hành, các em từng bước nắm bắt ý nghĩa nghi lễ và chủ động xây dựng nội dung giới thiệu, góp phần lan tỏa giá trị di sản bằng chính trải nghiệm và hiểu biết của mình.

Quá trình triển khai cho thấy chương trình đã tạo sức lan tỏa tích cực, không chỉ trong nhà trường mà còn rộng khắp trong cộng đồng. Sự chủ động, sáng tạo của các nhà trường cùng với tinh thần phối hợp trách nhiệm của các lực lượng liên quan đã góp phần khẳng định hiệu quả và sức sống của mô hình trong thực tiễn.

Việc đưa bài học ra khỏi không gian lớp học truyền thống đã tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và thái độ của học sinh. Các em hào hứng hơn với môn học, chủ động tìm hiểu lịch sử từ trải nghiệm thực tế, qua đó ghi nhớ kiến thức sâu hơn và từng bước hình thành ý thức trân trọng, gìn giữ các giá trị văn hóa của quê hương.

Có thể khẳng định, mô hình “Tiết học di tích” không chỉ góp phần đổi mới phương pháp giáo dục lịch sử địa phương mà còn tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường với cộng đồng, giữa giáo dục với đời sống. Việc trao cho học sinh vai trò “hướng dẫn viên” đã từng bước hình thành những “sứ giả văn hóa” - thế hệ trẻ có hiểu biết, có kỹ năng và ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Trong thời gian tới, xã Đa Phúc sẽ tiếp tục duy trì và nhân rộng mô hình, chú trọng nâng cao chất lượng tổ chức, đa dạng hóa nội dung và hình thức trải nghiệm; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, từng bước đưa “Tiết học di tích” không chỉ trở thành hoạt động giáo dục thường xuyên trong nhà trường mà còn hướng tới mở rộng phục vụ các đoàn học sinh, du khách trong và ngoài địa phương đến tham quan, trải nghiệm. Qua đó, góp phần hình thành sản phẩm du lịch giáo dục đặc trưng, gắn với phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và quảng bá hình ảnh quê hương Đa Phúc.